ร้านขายยาคุณภาพคืออะไร? อยากเข้าร่วมโครงการต้องทำยังไงบ้าง ในปี 2026

ในปี 2026 ร้านยาที่ต้องการต่อยอดสู่บริการในระบบหลักประกันสุขภาพ หรือบริการที่เกี่ยวข้องกับโครงการ 30 บาทรักษาทุกที่ ควรเข้าใจเกณฑ์ร้านยาคุณภาพตั้งแต่ต้น เพื่อวางแผนพื้นที่ ระบบงาน เอกสาร และขั้นตอนการยื่นขอรับรองได้อย่างถูกต้อง

บทความนี้จะพาคุณรู้จักร้านยาคุณภาพอย่างเป็นระบบ ตั้งแต่ความหมาย เกณฑ์ที่ต้องเตรียม ระบบ Acc-Pharm เอกสารสำคัญ งานคุณภาพ การจัดการความเสี่ยง ไปจนถึงขั้นตอนหลังส่งคำขอ เพื่อให้เจ้าของร้านยาเห็นภาพชัด และเตรียมตัวเข้าสู่กระบวนการรับรองได้จริง

---

เลือกหัวข้อที่ต้องการอ่าน

ร้านขายยาคุณภาพคืออะไร

ร้านยาคุณภาพแตกต่างจากร้านยาทั่วไปอย่างไร

เกณฑ์ที่ร้านยาต้องผ่านในการรับรอง

คุณสมบัติของผู้ยื่นคำขอ

การดำเนินการเข้าร่วมร้านยาคุณภาพ

ร้านขายยาคุณภาพคืออะไร

ร้านยาคุณภาพ คือร้านขายยาแผนปัจจุบันที่ผ่านการรับรองจากสภาเภสัชกรรม ผ่านหน่วยงานที่เรียกว่า สำนักงานรับรองร้านยาคุณภาพ (สรร.) ซึ่งทำหน้าที่ตรวจประเมินร้านยาตามมาตรฐานที่กำหนดไว้

ร้านยาคุณภาพไม่ใช่แค่ร้านที่มีเภสัชกรอยู่ตามกฎหมาย แต่ต้องมีมาตรฐานสูงกว่านั้น 3 ด้านพร้อมกัน ได้แก่

• GPP (Good Pharmacy Practice) — มาตรฐานด้านสถานที่ อุปกรณ์ บุคลากร การควบคุมคุณภาพยา และการให้บริการเภสัชกรรม

• งานคุณภาพ — บริการที่ร้านต้องทำอย่างต่อเนื่องและมีหลักฐานเชิงประจักษ์ เช่น การคัดกรองเบาหวาน-ความดัน บริการเลิกบุหรี่ การติดตามการใช้ยา (MTM) หรือ Telepharmacy

• การจัดการความเสี่ยง — ร้านต้องมีแนวทางป้องกันความเสี่ยง 10 ด้าน เช่น ยาชื่อพ้องรูปพ้อง (LASA) ยาหมดอายุ การแพ้ยาซ้ำ และปัญหา Drug Interaction

พูดง่ายๆ คือร้านยาคุณภาพต้องทำได้ทั้ง 3 อย่างนี้พร้อมกัน และทำอย่างต่อเนื่อง ไม่ใช่แค่เตรียมเพื่อให้ผ่านการตรวจแล้วหยุด

ร้านยาคุณภาพแตกต่างจากร้านยาทั่วไปอย่างไร

ร้านยาทุกร้านที่ได้รับใบอนุญาตตามกฎหมายต้องผ่าน GPP (ตรวจโดย อย. หรือ สสจ.)

แต่ ร้านยาคุณภาพ คือการยกระดับขึ้นไปอีกขั้น โดยสภาเภสัชกรรมเป็นผู้รับรองตัวเภสัชกรและมาตรฐานวิชาชีพ

ร้านยาคุณภาพต้องมีเภสัชกรอยู่ตลอดเวลาที่ร้านเปิด ห้ามขายยา Online และต้องมีงานบริการเชิงคุณภาพที่ทำต่อเนื่องพร้อมหลักฐาน ซึ่งเกินกว่าที่กฎหมาย GPP กำหนดไว้

เกณฑ์ที่ร้านยาต้องผ่านในการรับรอง

เกณฑ์การประเมินแบ่งออกเป็น 3 ส่วน ตามแบบประเมินร้านยาคุณภาพฉบับปัจจุบัน (ปี 2567)

1. ข้อมูลร้านยา

• ข้อมูลร้าน

• ข้อมูลเภสัชกร

• ประเภทร้าน

• ระบบเทคโนโลยีที่ใช้ในร้าน

2. ตรวจร้านขายยาตามมาตรฐาน GPP

เป็นรายการตรวจสอบหมวด 1–5 ได้แก่ สถานที่ อุปกรณ์ บุคลากร การควบคุมคุณภาพยา และการปฏิบัติตามวิธีปฏิบัติทางเภสัชกรรมชุมชน

ตัวอย่างเช่น

• พื้นที่ขายยาต้องไม่น้อยกว่า 8 ตารางเมตร และด้านที่สั้นที่สุดต้องไม่น้อยกว่า 2 เมตร

• ต้องมีตู้เย็นเก็บยาแยกต่างหาก ไม่ปนกับของอื่น

• ต้องมีเครื่องวัดความดันโลหิตชนิดอัตโนมัติ อย่างน้อย 1 เครื่อง

• ต้องมีเครื่องวัดส่วนสูง

• ต้องมีถาดนับเม็ดยาอย่างน้อย 2 ถาด โดยถาดสำหรับกลุ่มยา Penicillin / Sulfonamide / NSAID ต้องแยกใช้เด็ดขาด

• ต้องมีอุปกรณ์ดับเพลิง 1 เครื่องในบริเวณเก็บยา

• อุณหภูมิในร้านต้องควบคุมได้ไม่เกิน 30 องศาเซลเซียส

  
  

3. การประเมินงานคุณภาพ

แบ่งออกเป็น 3 หัวข้อ

3.1 งานคุณภาพที่ทำ  ร้านต้องระบุว่าทำงานคุณภาพอะไร ทำอย่างไร และมีหลักฐานเชิงประจักษ์กี่ราย

ตัวอย่างงานคุณภาพที่เอกสารระบุ ได้แก่

• บริการ Pharmaceutical Care ให้ประชาชน นอกเหนือจากการจ่ายยาปกติ

• การคัดกรองความเสี่ยงเบาหวาน

• การคัดกรองความเสี่ยงความดันโลหิต

• การเลิกบุหรี่

• การติดตามการใช้ยา หรือ MTM

• การให้บริการ PP

• การ Follow up ผู้ป่วย acute case

• การให้ความรู้สุขภาพผ่านช่องทางของร้าน เช่น Facebook Page

• การเป็นแหล่งฝึกนิสิตหรือนักศึกษา

• การเป็นเครือข่ายเภสัชกรอาสา

• การทำกิจกรรมจิตอาสา

  
  

3.2 การจัดการความเสี่ยง ต้องอธิบายแนวทางป้องกันความเสี่ยง 10 ข้อ เช่น การป้องกัน LASA การป้องกันยาหมดอายุบนชั้น การป้องกันการแพ้ยา และการจัดการขยะยา

3.3 งานคุณภาพพิเศษ  ได้แก่

• มี Platform Telepharmacy ที่สภาเภสัชกรรมรับรอง

• มีกิจกรรมบริการสู่ชุมชนภายนอก

• มีรายงานส่งต่อผู้ป่วย ย้อนหลัง 2 ปี

• มีรายงาน ADR ย้อนหลัง 2 ปี

• มี Case Report น่าประทับใจ

• เคยเป็นพี่เลี้ยงร้านยาคุณภาพ อาจารย์แหล่งฝึก หรือได้รางวัลวิชาชีพ ภายใน 3 ปี

คุณสมบัติของผู้ยื่นคำขอ

ผู้ยื่นคำขอต้องเป็นอย่างใดอย่างหนึ่งใน 3 กลุ่มนี้

1. เภสัชกร

2. ผู้รับอนุญาต

3. ผู้มีหน้าที่ปฏิบัติการ

และต้องไม่มีประวัติกระทำผิดทางอาญาในลักษณะฉ้อโกง ผิดศีลธรรม หรือถูกลงโทษตาม พรบ.วิชาชีพเภสัชกรรม หรือ พรบ.ยา ในเรื่องที่เกี่ยวกับการจำหน่ายยาเสพติดหรือมอมเมา ย้อนหลัง 3 ปี

สำหรับ ร้านที่เพิ่งเปิดใหม่ ต้องผ่านการประเมิน GPP จาก อย. หรือ สสจ. ก่อน จึงจะสมัครร้านยาคุณภาพได้ (เว้นแต่ สสจ. มีความเห็นชอบให้ สรร. ดำเนินการได้)

ข้อปฏิบัติที่ต้องให้คำรับรองก่อนยื่นคำขอ

ก่อนยื่น ผู้ยื่นคำขอต้องรับทราบและให้คำรับรอง 3 ข้อนี้

1. ไม่มีการจำหน่ายยา Online 

2. จัดให้มีเภสัชกรปฏิบัติหน้าที่ตลอดเวลาปฏิบัติการ ตามใบอนุญาต ขย.5

3. ปฏิบัติหน้าที่และให้บริการต่างๆ ตาม พรย.ยา และ พรบ.วิชาชีพเภสัชกรรม

การดำเนินการเข้าร่วมร้านยาคุณภาพ

เอกสารที่ต้องเตรียม

• แบบประเมินร้านยาคุณภาพ (ดาวน์โหลดได้ที่ acc-pharm.com ทั้งรูปแบบ PDF และ Word)

• รูปถ่ายร้านและอุปกรณ์ ตามเกณฑ์ GPP แต่ละข้อ

• Floor Plan หรือ Layout ร้าน สำหรับข้อ GPP 1.1 ด้านพื้นที่

• ข้อมูลงานคุณภาพ ที่ทำอยู่จริง พร้อมจำนวนรายและหลักฐานเชิงประจักษ์

• แนวทางการจัดการความเสี่ยง ทั้ง 10 ข้อที่ปฏิบัติอยู่จริง

• สำเนาใบอนุญาต ขย.5 (ใบอนุญาตขายยาแผนปัจจุบัน)

• หลักฐานการโอนเงินค่าประเมิน

  
  

ขั้นตอนการสมัครร้านยาคุณภาพ

ขั้นที่ 1: สมัครและ Login เข้าระบบ

เข้าไปที่ https://www.acc-pharm.com แล้วลงทะเบียนสมัครสมาชิก ขอ Username และรหัสผ่าน จากนั้น Login เข้าระบบ

ขั้นที่ 2: กรอกข้อมูลร้านยาและข้อมูลเภสัชกร

เลือกเมนู "ข้อมูลร้านยา" และ "ข้อมูลเภสัชกร" กรอกรายละเอียดให้ครบ รวมถึงอัปโหลดรูปหน้าร้านและรูปเภสัชกร

ขั้นที่ 3: ยื่นคำขอประเมิน

เข้าเมนู "คำขอประเมิน" แล้วเลือกประเภทคำขอ โดยมีตัวเลือกดังนี้

• ขอรับรองใหม่ — สำหรับร้านที่ยังไม่เคยได้รับการรับรอง

• ขอรับรองใหม่ แบบมีเงื่อนไข — สำหรับบางกรณีที่มีเงื่อนไขพิเศษ

• ต่ออายุ — สำหรับร้านที่การรับรองใกล้หมดอายุ (ควรดำเนินการก่อนหมดอายุ 30–60 วัน)

• ย้าย หรือ เปลี่ยนสถานที่

• เพิ่ม/เปลี่ยนผู้มีหน้าที่ปฏิบัติการ

• เปลี่ยนผู้ดำเนินกิจการ/ผู้รับอนุญาต

ขั้นที่ 4: กรอกข้อมูล GPP พร้อมอัปโหลดรูป

ทำตามแบบประเมินส่วนที่ 2 ทีละข้อ อัปโหลดรูปหลักฐานสำหรับแต่ละรายการ โดยเฉพาะรายการ Critical Defect ต้องไม่มีข้อไหนที่ตอบว่า "ไม่มี"

ขั้นที่ 5: กรอกข้อมูลงานคุณภาพและการจัดการความเสี่ยง

• งานคุณภาพอย่างน้อย 1 งาน พร้อมรายละเอียดว่าทำอย่างไรและมีหลักฐานอะไร

• แนวทางการจัดการความเสี่ยงทั้ง 10 ข้อ

ขั้นที่ 6: แนบเอกสารและหลักฐานการโอนเงิน

• แนบไฟล์ใบอนุญาต ขย.5

• หลักฐานการโอนเงินค่าประเมิน จากนั้นกด "ส่งเรื่องพิจารณา"

ขั้นที่ 7: รอการติดต่อจาก สรร.

หลังส่งคำขอ ผู้ประเมินจะโทรสัมภาษณ์เบื้องต้น แล้วนัดหมายการประเมิน ซึ่งทำได้ 3 รูปแบบ

• Online — ผ่านทางวิดีโอคอล

• Onsite — ผู้ประเมินมาตรวจที่ร้านโดยตรง

• Hybrid — ผสมกัน

ขั้นที่ 8: รับการตรวจประเมิน และแก้ไข (ถ้ามี)

ผู้ประเมินตรวจตามนัดหมาย ถ้ามีส่วนที่ต้องปรับปรุงจะแจ้งให้แก้ไขและอัปโหลดเพิ่มเติมได้

ขั้นที่ 9: เสนอคณะกรรมการรับรองและคณะกรรมการสภา

หลังผ่านการประเมินโดยผู้ประเมิน จะเข้าสู่คณะกรรมการรับรองร้านยาคุณภาพ (ทุกสิ้นเดือน) จากนั้นเข้าคณะกรรมการสภาเภสัชกรรม (ต้นเดือนถัดไป)

ขั้นที่ 10: รับใบเกียรติบัตร

เมื่อผ่านคณะกรรมการสภาแล้ว จะได้รับใบเกียรติบัตรร้านยาคุณภาพ

หมายเหตุ: หากผ่านการประเมินโดยผู้ประเมินแล้ว สามารถสมัครเข้าร่วมโครงการต่างๆ ของสปสช. ได้เลย โดยไม่ต้องรอใบเกียรติบัตร

สรุป

การเป็นร้านยาคุณภาพในปี 2026 ไม่ใช่แค่การมีใบอนุญาตขายยา หรือการจัดร้านให้เป็นระเบียบเท่านั้น แต่คือการวางระบบให้ร้านขายยามีมาตรฐานการให้บริการที่ชัดเจน มีเภสัชกรดูแลผู้รับบริการตลอดเวลาเปิดร้าน มีงานคุณภาพที่ทำจริง และมีหลักฐานให้ตรวจสอบได้อย่างต่อเนื่อง

แม้การขอรับรองร้านยาคุณภาพจะต้องเตรียมหลายด้าน ทั้ง GPP งาน Pharmaceutical Care การบันทึกข้อมูลผู้รับบริการ และการจัดการความเสี่ยง แต่หากร้านวางระบบตั้งแต่ต้นอย่างเป็นขั้นตอน ก็สามารถพัฒนาไปสู่การเป็นร้านยาคุณภาพได้อย่างเป็นรูปธรรม ร้านยาคุณภาพจึงไม่ใช่เพียงการขอใบรับรอง แต่เป็นการยกระดับร้านขายยาให้ปลอดภัย น่าเชื่อถือ และมีบทบาทในการดูแลสุขภาพของประชาชนในชุมชนได้มากขึ้นในระยะยาว